Verwachtingen en denkstoornissen van de familie en partners

Familie dynamiek van leven met verslaving :

“Verwachtingen en denkstoornissen van de familie en partners”

 

Het is midden februari, maar de eerste zonnestralen maken de ruimte luchtig en zonnig en geven het geheel een warme sfeer.  Voor een buitenstaander lijkt het eerder een gezellige bijeenkomst van goed geklede mensen die een praatje met elkaar maken, lachen en koffie inschenken…. Niemand zou vermoeden dat achter dit tafereel zoveel verdriet, wanhoop én hoop voor de toekomst schuilt. Tot de meeting begint, en ieder respectvol luistert naar de ander als hij/zij zich voorstelt en waarom men hier is…

De ruimte is op deze zonnige zaterdagmiddag gevuld met families en partners van cliënten die kort in opname zijn voor verslavingsproblematiek, of zeer binnenkort naar huis komen. Twee partners zijn reeds lang aanwezig op de meeting en hun man is meer dan één jaar in herstel. Ieder stelt zich op zijn manier voor, de ene duidelijk emotioneel, de ander voorzichtig optimistisch. De cirkel sluit met een jong koppel. Hij stelt zich voor als Steven*, papa van een zoontje van 3, en man van de mooie vrouw die naast hem zit en verslaafde in herstel is, nu 1,5 jaar clean is. “Twee jaar geleden kwam ik hier voor de eerste keer,“ zegt hij, “en het voelt toch als thuiskomen als ik hier ben. Ik word er wel emotioneel van als ik al die verhalen terug hoor, de wanhoop ook”, zegt hij, zijn ogen gevuld met tranen die hij zorgvuldig probeert weg te pinken. “Eerst was mijn vrouw hier, en kort daarop is ook mijn vader in opname gekomen voor zijn alcoholisme. Beide zijn nu meer dan een jaar clean en gaan naar meetings, mijn vrouw naar de NA, mijn papa naar de AA. Nu zijn we hier voor de broer van mijn vrouw. Ik weet niet of mijn verwachting is dat het allemaal weer ‘normaal’ wordt. Ik ben opgegroeid in verslaving: mijn vader met de fles. Wat is ‘normaal’?”.

Zijn vrouw sluit de cirkel met de woorden “Ik ben hier voor mijn broer. Het doet goed te horen dat hij dankbaar is dat ik hem naar hier heb gebracht. En ik heb intussen geleerd -denk ik- geen verwachtingen te hebben…”

Als het gaat om verwachtingen, blijken vele partners en familieleden dit moeilijk voor zichzelf te kunnen formuleren. De antwoorden variëren van ‘Ik weet het niet’, ‘Ik durf geen verwachtingen te stellen’ tot een duidelijk beeld van hoop naar de toekomst toe.

Ik haal er één heel opmerkelijke uit, die bij mij gelijk alle alarmbellen doet rinkelen en schrijf de verwachting van Pierre* op het bord :

“Ik hoop dat we snel terug in een normale situatie zitten”.

Voor iemand die niet met verslaving bekend is, zal dit evident en ‘normaal’ klinken, maar dat is niet de realiteit van leven met verslaving en herstel. Voor zover de situatie voor de opname al ‘normaal’ was, zou je eigenlijk niet ‘terug’ willen gaan.

Ik vraag Pierre dit even uit te leggen, hoe hij dit ziet. Gedreven en vol enthousiasme legt hij uit : “Wel, als ze niet meer drinkt, is het probleem weg. Ik ben bezig om ervoor te zorgen dat alle stressfactoren(….) weg zijn als ze thuiskomt zodat ze niet meer naar de fles grijpt. We gaan samen in de zaak staan ook, dan ben ik er ook heel veel.”

 

Deze visie is gemeenschappelijk goed bij de meeste families; ze gaan actief acties bedenken om de stressfactoren weg kunnen halen voor hun geliefde en de alcohol/verslaving voor te zijn. Strategieën als leefruimtes herinrichten, wasplaatsen herorganiseren, feesten afbellen enzovoort, zijn goedbedoelde acties, maar kunnen voor veel verslaafden in herstel nét het omgekeerde effect hebben; hen hulpeloos en buitengesloten laten voelen en boos maken. Verslaafden die nét in herstel zijn hebben nog moeite om gezond te communiceren met hun geliefden thuis en denken dat ze ‘ondankbaar’ zullen overkomen als ze uitspreken dat ze dit niet fijn vinden en het zélf willen doen (want dat is wat ze leren in opname ; als je nuchter bent, ben je verantwoordelijk voor jouw leven en acties).

Gouden tip : ga geen acties bedenken of ondernemen zonder deze besproken te hebben met de verslaafde in herstel. Wat jij als familielid of partner dénkt dat belangrijk is om te veranderen of wat jij invult als stressfactor voor je geliefde, kan voor de verslaafde zelf misschien helemaal geen trigger of stressfactor zijn om te hervallen.

Ik leg Pierre en de andere familieleden uit dat alcohol drinken of gebruiken pas het laatste is wat een verslaafde doet ; er gaat een heel proces aan vooraf voor men de eerste (slok, lijn of wat dan ook) neemt : de mentale obsessie, denkstoornissen, gevoelens als zelfmedelijden of boosheid, gebrek aan gezonde communicatieproblemen en zoveel meer interne ‘cues’. Als familie of partner kan je dit niét allemaal inschatten, meer nog; het is niet jouw verantwoordelijkheid en je bent daar machteloos over.

Pierre is duidelijk geraakt en lijkt te beseffen dat dit niet ‘the way to go’ is… Stilletjes verdedigt hij zich nog : “Ja maar, ik hou daar ook rekening mee hoor. Zo weet ik dat ook eenzaamheid een trigger voor haar is, en daarom heb ik haar vriendin gebeld en gesproken en gevraagd dat zij mijn vrouw regelmatig wil bellen en uitnodigen samen dingen te gaan doen. Ik weet dat die vriendin niet drinkt, dat is goed voor mijn vrouw en zo heeft ze afleiding”.

Pierre is zich duidelijk niet bewust van hoe hij op alle mogelijke manieren het herstelproces van zijn vrouw tracht te controleren om herval tegen te gaan. Een van de dames, die reeds een jaar naar de meetings komt en hard werkt aan haar eigen herstel, helpt hem om inzicht te krijgen : “Ik had in het begin ook deze neiging en bezorgdheid. Mijn man had een vriend om wie ik me zorgen maakte als hij daar nog mee zou omgaan. Maar ik heb geleerd dat dat zijn verantwoordelijkheid is en niet de mijne. En hij heeft er zelf iets mee gedaan en die ‘vriendschap’ afgesloten. We moeten het bij hen laten en met ons eigen herstelproces bezig zijn. Ik wil herstellen, ik heb heel veel positieve dingen in mijn leven veranderd ; ik ben yoga gaan doen, ik heb een eigen plek in huis gecreëerd, ik neem ‘me-time’, en ik ga dat niet loslaten, wat hij ook beslist te doen. En ik ben zeer duidelijk naar hem toe ; hervallen met liegen en bedriegen is einde relatie, maar ik laat mijn leven niét meer gaan!”

Pierre is overdonderd, en kan nauwelijks antwoorden als ik hem vraag wat hij van zichzelf verwacht dat hij zou kunnen/willen veranderen : “Goh… dat weet ik niet. Heb ik nog niet zo over nagedacht…”

Als familie of partner heb je geen controle over het herstel van je geliefde, en kan je herval niet voorkomen, wat je ook gaat bedenken! Daar ben je machteloos over. Verwachtingen leiden tot teleurstellingen. Neem de tijd om met jezelf te gaan zitten en te formuleren wat je van jezelf kan verwachten. It only works if YOU work it.

 

 

 

(*) de namen zijn omwille van privacy redenen veranderd.